Ruś Kijowska i Księstwo Halicko Wołyńskie
Po śmierci Włodzimierza znów powstał chaos podobny do tego sprzed 40 lat. Początkowo w latach 1015-1019 władzę przejął Światopełk Przeklęty, który oparł się na najemnikach wareskich, a dla umocnienia władzy zamordował swoich trzech braci. Dwóch z nich – Borys i Gleb – zostało świętymi, a nowy władca uzyskał niepochlebny przydomek. Jednakże jego panowanie potrwało ledwie cztery lata, ponieważ kolejny z braci, Jarosław, zdołał pokonać Światopełka, zmuszając go do ucieczki do Polski. Polska była zresztą zadowolona z postępowania Światopełka. To w jego obronie Bolesław Chrobry podjął w 1018 roku wyprawę kijowską.
Czwarty więc brat Światopełka zasiadł na tronie w Kijowie i zapisał się w pamięci potomnych jako Jarosław Mądry. Panował długo, bo od 1019 do 1054 roku. W wojnie z Polaską stracił on wprawdzie Grody Czerwieńskie (1018), odzyskał je jednak wkrótce, gdy razem z cesarzem Henrykiem III , pomógł Kazimierzowi Odnowicielowi przywrócić władzę Piastów po okresie zamętu w Polsce (1039) . Założył też Jurjew w dzisiejszej Estonii oraz zwyciężył nad Pieczyngami w 1036 roku. W 1036 r. Jarosław pokonał Pieczyngów. Natomiast w 1043 r. jego flota bez powodzenia zaatakowała Konstantynopol. . Wyprawa ta nieudała się na skutek użycia przez Bizantyjczyków „cudownej” broni zwanej ogniem greckim. Mając w pamięci własne życie, Jarosław postanowił wprowadzić zasadę starszeństwa: podzielił państwo między pięciu synów, z których seniorem i władcą w Kijowie ustanowił Izasława, który panował tam w latach 1054-1078.
Włodzimierz i Jarosław Mądry, po usunięciu współrządców, stworzyli jednolite państwo ruskie, którego wareska elita zeslawizowała się w przeciągu X w. Po atakach (965 i 985) na państwo Bułgarów Nadwołżańskich, czerpiących bogactwo z handlu między północną a wschodnią Rusią, stosunki między tymi państwami uległy poprawie. Kijów stał się artystycznym i duchowym centrum Rusi. Za panowania Jarosława Mądrego doszło do pierwszej redakcji Ruskiej Prawdy, kodyfikacji, która łączy ustawy bizantyńskie ze słowiańskim prawem zwyczajowym. Prawda wprowadziła ograniczenie prawa do krwawej zemsty na rzecz systemu kar pieniężnych.
Później rozpoczął się zmierzch potęgi kraju.



